Aandacht voor mens achter de patiënt

Al ruim 25 jaar is IC-verpleegkundige Mirjam een vast gezicht op de afdeling. Sinds een paar jaar is zij ook coördinator van de nazorgpoli op de IC Volwassenen. Hier komen IC-patiënten na een opname, vaak met hun naasten. Mensen krijgen de ruimte om vragen te stellen, uitleg te krijgen en beter te begrijpen wat er is gebeurd. ‘Want de zorg stopt niet bij een IC-opname.’

Het eerlijke verhaal

Diezelfde aandacht voor de mens achter de patiënt loopt als een rode draad door haar werk op de IC. Van complexe beademing tot neurologische problematiek, van volledig gesedeerde patiënten tot mensen die langzaam ontwaken: het werk op de IC is intensief en voortdurend in beweging. Mirjam: ‘In ons vak draag je daarnaast ook zorg voor de naasten, zeker wanneer een patiënt niet in staat is om te praten. Dat vraagt rust en het vermogen om spanning weg te nemen door het eerlijke verhaal te vertellen.’

Overlijden

Soms vraagt die betrokkenheid om meer dan uitleg en geruststelling. Het begeleiden van families wanneer een patiënt komt te overlijden ervaart Mirjam als een van de meest betekenisvolle aspecten van haar werk. ‘Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om dat proces waardig af te sluiten.’ Haar gevoeligheid voor de emotionele impact van zorg ontwikkelde zich al vroeg: voor haar mbo‑scriptie verdiepte ze zich al in hoe mensen ingrijpende gebeurtenissen verwerken. En als jonge IC‑verpleegkundige vroeg ze zich af waarom er eigenlijk geen nazorgpoli was.

Verschillende films

‘Ik hou ervan om mensen daarin te helpen,’ zegt ze. Toen ze in haar werk op de IC vaker begon te zien hoe groot de impact van een opname is, werd die wens alleen maar sterker. Mirjam: ‘Een IC‑opname is voor patiënt en naaste dezelfde situatie, maar het zijn twee totaal verschillende films. De een ziet vooral het plafond, een klok, of krijgt nauwelijks iets mee. De ander staat machteloos naast het bed en ziet alles.’

Seksualiteit

De nazorgpoli bestaat sinds 2020 en werd mede opgezet door onderzoeker, psycholoog en IC‑verpleegkundige Margo van Mol. Inmiddels draait de poli op een team van vijf verpleegkundigen, met Mirjam en Manouk de Jong als coördinatoren. Samen met een intensivist of physician assistant spreken zij patiënten en hun naasten, waarna een van de verpleegkundigen hen de IC op begeleidt.

Mirjam: ‘Mensen krijgen de ruimte om vragen te stellen en beter te begrijpen wat er gebeurd is. We helpen patiënten hun klachten te duiden en realistische verwachtingen te houden, want veel mensen willen sneller herstellen dan hun lichaam aankan. De poli is ook een plek waar wij als team van leren. Patiënten delen wat goed ging, maar ook waar nog kansen liggen of welke emotionele gevolgen ze ervaren. Dat gaat soms over gevoelige thema’s zoals intimiteit en seksualiteit.’

Dagboek

Voor Mirjam geeft de nazorgpoli voldoening. Het maakt dat zij zich als IC-verpleegkundige nóg bewuster is van de kwetsbaarheid van patiënten en van de kracht van kleine gebaren. ‘Een hand op iemands hand die bang is, ’s nachts even naast de patiënt zitten, een dagboek dat helpt om herinneringen te ordenen. De zorg stopt niet bij de IC‑deuren,’ zegt ze. Haar bevlogenheid klinkt in alles door, ze zou er uren over kunnen praten.