Van AI-onderzoek naar impact aan bed

Voor arts, postdoctoraal onderzoeker en innovator Davy van de Sande is één ding helder: data en AI moeten niet in onderzoek blijven hangen, maar aantoonbaar waarde toevoegen voor patiënten en zorgprofessionals.

Grote ambitie

‘Eigenlijk is het een beetje een uit de hand gelopen hobby’, zegt hij met een lach. Een bescheiden omschrijving voor iemand die op zijn 28e al promoveerde, tientallen wetenschappelijke publicaties op zijn naam heeft staan en meebouwt aan de toekomst van AI in de zorg. Achter zijn rustige uitstraling schuilt een doordachte visie op de rol van AI in de zorg: ‘Het gaat niet alleen over technologie, maar ook over bewijs, ethiek, toepasbaarheid en hoe patiënten en zorgverleners ermee omgaan.’

Veilig naar huis

Voor zijn scriptie werkte hij aan het DESIRE-model, een AI-toepassing die artsen helpt bepalen wanneer patiënten na een operatie veilig naar huis kunnen. Het doel was de ziekenhuiscapaciteit slimmer benutten, zonder concessies aan kwaliteit of veiligheid. Via deze scriptie zette Davy zijn eerste stappen in de wetenschap, onder begeleiding van oncologisch chirurgen Kees Verhoef en Dirk Grünhagen. Bijzonder is dat de toepassing later ook in de praktijk werd getest. De resultaten verschenen uiteindelijk in de New England Journal of Medicine AI.

Steroïden

Daarmee was de toon voor zijn verdere loopbaan gezet. In 2020 startte hij een promotieonderzoek naar het slimmer inzetten van data van IC-patiënten met het coronavirus. Daarbij onderzocht hij welke patiënten baat hadden bij steroïden. Onder begeleiding van Diederik Gommers en Michel van Genderen groeide zijn fascinatie voor de praktische toepassing van data en AI in de zorg. In dezelfde periode kreeg ook de Datahub vorm. Die combinatie vormde de basis voor zijn proefschrift Moving from Bytes to Bedside: innovatie is pas succesvol als zij de patiënt bereikt.

Master Geneeskunde

We maken een sprong naar 2024. Davy promoveerde tijdens zijn coschappen en startte enkele maanden later als postdoctoraal onderzoeker binnen de Datahub en op de IC. Daar werkt hij aan de verantwoorde inzet van AI in de patiëntenzorg. Daarnaast helpt hij bij de vernieuwing van de master Geneeskunde en geeft hij onderwijs over AI aan aios uit verschillende specialismen.

Diederik Gommers waardeert zijn keuze: ‘Davy had ook een medisch-specialistische opleiding kunnen starten, maar koos er afgelopen juni bewust voor om AI en data verder naar de patiëntenzorg te brengen. Die keuze onderstreept dat hij écht gelooft in die missie. Dat vind ik bijzonder. Michel van Genderen vult aan: ‘Davy laat zien hoe de dokter van de toekomst eruitziet.’

AI voor iedereen

‘Een van de doelen waaraan ik werk, is dat alle medewerkers van het Erasmus MC AI-geletterd zijn.’ Dat betekent volgens Davy dat medewerkers AI kritisch, veilig en verantwoord kunnen gebruiken én beoordelen. ‘Wat we hier ontwikkelen, kunnen we opschalen naar andere ziekenhuizen in Nederland en Europa.’

ChatGPT

De opkomst van AI verandert ook de dynamiek in de spreekkamer. ‘Patiënten komen steeds vaker binnen met informatie uit ChatGPT die nieuwe hoop geeft. Bijvoorbeeld omdat er volgens AI toch nog een behandeling mogelijk lijkt. Dat kan het gesprek verrijken, maar vraagt ook om duiding. Een overtuigend AI-antwoord is nog geen betrouwbaar antwoord.’

Persoonlijk contact

Juist daarom vindt Davy dat patiënten vanaf het begin betrokken moeten worden bij de ontwikkeling en toepassing van AI in de zorg. ‘Niet alleen in wat technisch mogelijk is, maar ook in wat zij belangrijk vinden.’ Onderzoek laat zien dat patiënten AI vooral waarderen als het zorgverleners ontlast en meer ruimte creëert voor persoonlijk contact. Uiteindelijk draait het volgens Davy niet om wat technologie kan, maar om wat zij betekent voor patiënten.