-
Gepubliceerd op 18-11-2026
Welke rol spelen je genen en leefomgeving bij overgewicht?
Hoeveel invloed heb je eigenlijk op je gewicht? En waarom komt de één sneller aan dan de ander, zelfs als ze vrijwel hetzelfde eten en bewegen? Jorrit van Uhm is gefascineerd door deze vragen. Hij onderzoekt of genetische aanleg voor overgewicht een grotere rol speelt bij mensen in een kwetsbare situatie.
Vertel een fun fact of grappige anekdote over jezelf
‘Mijn moeder heeft me eigenlijk op een grappige manier bij een polygene risicoscore (PRS)-studie betrokken. Zij werd gebeld over een studie waaraan mijn zusje kon meedoen. Toen ze hoorde dat ze geen idee hadden wanneer de studie klaar zou zijn, vertelde ze dat ik op zoek was naar een stageplek en stelde voor dat ik ook kon helpen. Zo ben ik erin gerold.’
Wat zit er in jouw DNA dat jou kenmerkt?
‘Steeds weer nieuwe dingen leren. Ik ben nieuwsgierig naar echt van alles. Ik heb bio-informatica gedaan op het HBO. Heel praktisch, maar ik wilde ook meer leren over de vragen die erachter liggen. Toen kwam ik uit bij moleculaire genetica en biotechnologie. Ik wil ook nog een keer naar mijn eigen DNA kijken. Ik hoop wel dat ik niks vind, want wat je kunt vinden is eigenlijk nooit goed.’
Wat is het grootste misverstand dat mensen over wetenschap of onderzoekers hebben?
‘Veel mensen denken dat één resultaat meteen een doorbraak is. Maar zo werkt wetenschap niet. Eén resultaat is pas een eerste stap, waarop voortgebouwd moet worden. Ook denken veel mensen dat je DNA je toekomst bepaalt. Maar je aanleg en je omgeving beïnvloeden elkaar juist continu.’
Waarom wilde je onderzoeker worden en hoe ben je hier terechtgekomen?
'Het is niet iets waar ik op een bepaald moment heel bewust voor heb gekozen. Ik wil altijd graag weten hoe dingen werken en leer graag steeds weer nieuwe dingen. Onderzoek past daar goed bij, omdat je eigenlijk nooit uitgeleerd bent. Je kunt steeds nieuwe vragen stellen en nieuwe dingen ontdekken. Zo ben ik er gaandeweg steeds meer ingerold.'
Waarom boeit dit onderwerp jou?
‘Mijn zusje heeft een aandoening die veroorzaakt wordt door een klein stukje DNA dat ontbreekt. Dat wekte al vroeg mijn fascinatie voor DNA. Dat zoiets kleins zoveel invloed kan hebben op een heel leven, dat heeft me nooit losgelaten.’
Wat heb je geleerd van DNA?
‘Dat DNA niet bepaalt wie je bent. Natuurlijk kan je DNA ongunstig uitpakken als je bijvoorbeeld obesitas of het downsyndroom hebt. Maar als persoon word je gevormd door je omgeving. Pas toen mijn zusje uit huis ging realiseerde ik me hoeveel invloed je omgeving heeft op je kansen en ontwikkeling.’
Wat wil je met je onderzoek bereiken en hoe gaat dit ons helpen?
‘Overgewicht is een beladen onderwerp. Er wordt nog steeds vaak gedacht dat het iemands eigen schuld is, dat die persoon niet genoeg wilskracht heeft. Die misvatting wil ik graag ontkrachten door te laten zien dat het afhangt van een samenspel van omstandigheden: je biologie, de omgeving waarin je leeft en de kansen die je hebt gekregen in het leven.’
Wat vind je het leukste aan je onderzoek?
Wat ik het leukste vind, is dat ik me steeds opnieuw kan verdiepen in complexe vraagstukken en daarbij nieuwe dingen ontdek. Maar ik vind het minstens zo leuk om die kennis vervolgens met anderen te delen. Vooral als ik ingewikkelde wetenschappelijke onderwerpen op een begrijpelijke manier kan uitleggen en mensen daardoor anders naar iets gaan kijken.
Wat is jouw droom voor de toekomst?
‘Dat ontwikkelingen in de wetenschap net zo snel gaan als in AI. Dat kennis niet in de la blijft liggen, maar ook echt wordt toegepast. En dat onderzoekers hun resultaten sneller met elkaar kunnen delen, zodat nieuwe inzichten eerder beschikbaar komen voor patiënten en zorgverleners.’
Nieuwsgierig geworden naar het onderzoek van Jorrit? Bekijk dan deze video.